Klavirski virtuoz Franc Šubert

Related image

Put ka mom otkrivanju umetnosti bio bi prazan poput puta koji preseca dve livade, usred julskog dana kada bi maina sklapala oči i ruke svakom ko bi se latio nekog zadatka, da se na njemu nije pojavio Putnik – Kaspar David Fridrih.

Fridrih je jedan od umetnika koji je imao izrazito značajan formativni uticaj na mene i moje poimanje umetnosti, misije umetnika, samoće, svetlosti, prirode i religioznosti. Upravo kada posmatramo njegove slike nameće nam se jedna reč: raspoloženje.

Kada bismo je preveli na jezik nota, ona bi zvučala kao Šubertove sonate, ili kao jedno njegovo pismo koje prilažem u nastavku. Ova dva umetnika dobro predočavaju, a bez reči, samo posredstvom nota i slika (simbola) pojam romantizma.

In a word, I feel that I am the unhappiest, most miserable person in the entire world. Imagine someone who […] is in danger of losing his enthusiasm for beauty, and ask yourself if that is not a miserable and unhappy wretch? I spend most of my days joyless and friendless, our reading circle has died a voluntary death. – Franz Schubert (Letter to Leopold Kupelwieser, 31. 3. 1824.)

Šubert je rođen u Lihtentalu 1797. godine u skromnoj porodici (otac mu je bio učitelj), mladi Franc je prvo član hora dvorske kapele u Beču, i uči kod Ružičke i Salijerija. Provodi najveći deo života u Beču, gde i umire, posle mirnog i melanholičnog života, u svojoj trideset prvoj godini (1828). Ako je Betoven, koga nije poznavao, bio kralj u simfoniji, Šubert je prvi u lied-u (Lied – pesma). Njemu dugujemo osam simfonija (poslednja, H mol – nezavršena, slavna je kao i ona u C duru), jedan kvintet za gudačke instrumente (dva violončela), slobodne komade za klavir (Impromptus, Muzički momenti, Sonate, Laendler), ali zbog svojih šest stotina i tri lied-a ostaće besmrtan. One su pisane na pesme Getea, Šilera, Hajnea, Ulanda, Šobera, Vilhelma Milera. Šubert je romantičar i improvizator koji pesnički objašnjava odabrane stihove i obavija ih nekim tajanstvenim dahom, toplom atmosferom kojoj klavir samo doprinosi da se ispolji. Kao čist i spontan genije on je u stanju da zanese, ima daha i zna da s otmenim uzbuđenjem evocira prirodu, koju obožava.

U svojim Muzičkim momentima adaptirao je za klavir oblik lied-a, a komponovao je i mnogobrojne stranice za scnu (Rosamunda), horska profana i crkvena dela (mise i psalme, motete).

Izvor: Norbert Dufourcq, Mala istorija muzike u Evropi, preveo Mirko G. Avakumović, Narodna prosvjeta, Sarajevo, 1959.

Slike:

Wilhelm August Rieder, Portret Franca Šuberta, 1825.

Naočare Franca Šuberta kao muzejski eksponat njegove rodne kuće u Beču

Kaspar David Fridrih, Magla, 1807. (Muzej Belvedere, Beč)

Caspar David Friedrich - Meeresstrand im Nebel (ca.1807).jpg