Kompozicije i vizije Hildegarde iz Bingena

hildegard_von_bingen-trivium-art-history

OVDE možete preslušati dve kompozicije nemačke kaluđerice, pesnikinje, mistika i kompozitorke Hildegarde iz Bingena. Hildegarda, sada to otkrivamo, možda predstavlja prvog predstavnika one struje evropske književnosti koja je crpla građu za svoja dela iz vizija, iz halucinantnih slika koje su se pred njom smenjivale, a da taj sadržaj nije bio jedino religiozne sadržine, već je pošavši iz te sfere prešao u estetsku, zadržavajući elemente religijskog konteksta i građe. Tako se ona pridružuje pesnicima poput Blejka i Remboa, za mene najvećim vizionarima, kao i pesnikinjama i sveticama u okviru katoličke tradicije kao što su Tereza iz Avile ili Huana de la Kruz.

Od rane mladosti Hildegarda je tvrdila da ima vizije i da je primila proročki poziv od Boga koji je glasio: Piši što vidiš! Da bi utvrdio da li su njene vizije zaista bile božanski inspirisane tadašnji Papa je sastavio komisiju koja je posetila Hildegardu. Komisija ju je proglasila za mistika a ne za psihički labilnu osobu. Svoje vizije Hildegarda je sakupila u tri knjige. U njima ona isprva opisuje svaku viziju a zatim je objašnjava. Opis vizija je bogato dekorisan po njenim instrukcijama, dekoracije su iscrtale druge monahinje u samostanu. Evo jedne od njenih vizija:

Videh presjajnu svetlost i u njoj ljudsko obličje boje safira što je svo gorelo u tihom plamenu vatre, i ta predivna svetlost rasu se po čitavom plamenu vatre, i ta vatra po predivnoj svetlosti, i ta presjajna svetlost i ta plamena vatra po celom obličju ljudskom, stvarajući jedno jedino svetlo jedinstvene snage i moći.

I čuh kako mi ta živa svetlost govori: „Ovo je smisao svih Božijih čudesa: da se tiho vidi i razume šta je punoća bez rođenja kojoj ništa ne izmače, i koja sa najmoćnijom snagom označi sve puteve silnih. I kada bi u stvari Gospod bio lišen svoje moći kakve bi za njim bilo potrebe? Nikakve, svakako, stoga se u savršenom delu vidi kakav je On umetnik.“

Njeni živopisni opisi fizičkih senzacija koje su pratile njene vizije dijagnostifikovane su od strane neurologa, mnogo vekova kasnije, kao simptomi migrene. Drugi su ih videli samo kao živopisne ilustracije preovlađujuće crkvene doktrine njenog vremena koje je podražavala, smatrali su da nisu u pitanju stvarne vizije. Njene knjige vizija sa opisima, objašnjenjima i ilustracijama proslavljene su u srednjem veku i štampane su prvi put u Parizu 1513. godine. Tri najpoznatije knjige vizija nose nazive Scivias (nastajale u periodu od 1142-1151), Liber Vitae Meritorum (1158–1163) i De operatione Dei (oko 1174)

Pored bogate prepiske i knjiga vizija, Hildegarde je bila i kompozitorka. Njene kompozicije neke su od najizvođenijih srednjevekovnih horskih pesama u našem vremenu. Njeno najpoznatije delo Ordo Virtutum čini šezdeset devet monofonijskih pesama čiju je kompoziciju, kao i poetski tekst sastavila Hildegarda. Na gornjem priloženom linku mogu se čuti dve kompozicije, sasvim dovoljne za početno saznanje o ovoj nemačkoj kaluđerici iz benediktinskog manastira. Na priloženoj slici je hor anđela, ilustracija jedne od njenih vizija.

Citat: Hildegarda iz Bingena, „Liber divinorum operum“. Citirano prema: Umberto Eko, Istorija lepote, prevela Dušica Todorović-Lakava, Plato, Beograd, 2004.