Atlas i Hesperide na slici Džona Singera Sardženta

Sliku na tavanici Muzeja lepih umetnosti u Bostonu, na kojoj je prikazan Atlas, titan kažnjen od strane bogova da na svojim leđima pridržava nebo, naslikao je američki umetnik Džon Singer Sardžent 1922. godine. Sardžent je dugo putovao po Evropi, a poznat je i po prijateljstvu sa drugim Amerikancem na evropskom tlu, Henrijem Džejmsom, piscem modernističkih romana koji nije skrivao Sardžentov uticaj.

Pospane Hesperide su Atlasove kćeri, one čuvaju Herine zlatne jabuke, a na slici su prikazane usnule sa zlatnim voćem u rukama. Hesperidin vrt nalazio se na krajnjem zapadu, gde su bili i Atlasovi stubovi, oni su delili prema mitu nebo i zemlju. Tu je bio i Apolonov dom, što je suncem u pozadini naznačeno. Slikar je scenu zamislio originalno i u skladu sa ar nuvo stilom prikazivanja: dekorativno, erotično i bajkovito.

Hesperide su u slobodnim pozama prikazana naga ženska tela, obgrljena, dok je Atlas prikazan kako stoički, virtuozno, nemajući problema sa ravnotežom (obratiti pažnju na odnos njegovih ruku i položaj nogu), pridržava nebo (loptu) na kome se vide sazvežđa, posebno sazvežđa blizanaca i raka. Sam prizor je naslikan na kružnoj osnovi, ali je uramljen u kvadratnu osnovu, što dodatno doprinosi pozitivnom estetskom utisku.

Prema Rečniku grčke i rimske mitologije ova mitska figura imenovana je Atlant (po njemu su Atlantida i Atlanski okean dobili ime). Na grčkom se ime ovog titana piše Ἄτλας. Kao eponimni heroj Atlantide, Atlas je Posejdonov sin a jedan od njegove braće je titan Prometej, koji je isto tako surovo kažnjen, ali na drugom kraju sveta u odnosu na Atlasa, na Kavkazu.

Atlas je kažnjen zbog učešća u borbi titana protiv bogova. On na leđima pridržava nebeski svod, na mestu gde se susreću dan i noć. On pridržava nebo u severnoj Africi, a prema nekim legendama u Arkadiji, u zemlji Hiperborejaca, u Beotiji, Italiji ili Frigiji. Postoji i legenda prema kojoj je Atlas najpre bio kralj, koga je Persej, zbog negostoljubivosti, okamenio i pretvorio u planinu Atlas u severnoj Africi.

U helenističkoj umetnosti, posebno na skulpturi koju je moguće videti u Nacionalnom areheološkom muzeju u Napulju, Atlas je prikazan sa bolnim izrazom lica. Ovde on svoju kaznu podnosi stoički, sa mirnim izrazom, i deluje kao da je, zajedno sa sa svojim kćerima, Hesperidama, usnio na tren. Naredni crteži svedoče o pripremnom procesu i Sardžentovim stvaralačkim fazama ove slike.

Ana Arp

Ana Arp je autorka sajta A.A.A