Kamerne scene Jana Vermera stoje nasuprot buci i haosu sveta. U njima ima nečeg poetskog i nedorečenog. Ljudi prikazani na njegovim slikama, kao i enterijer bogat nameštajem i umetničkim predmetima, pozivaju nas da se prepustimo jednom sasvim drugačijem svetu od našeg.

U prostorima u kojima Vermer smešta svoje portretisane sve deluje nepomično. Tišina je ono što uočavamo na njegovim slikama, uprkos muzičkim instrumentima i susretima uz vino. Istovremeno, osećamo glasove, oni lebde nad nama i oko nas, hteli bi da se probiju iza teških zavesa koje prekrivaju visoke prozore i stolove od punog drveta.

Glasovi idu k nama iz starih slika i mapa, oni su ispod teških orijentalnih stolnjaka pod kojima su, komplikovane kao i ornamenti na njima, skrivene emocije, baš kao i odnos svetlosti koja dopire spolja i svetlosti koja je već prisutna unutar tih soba gde su, nešto nam govori, značenja izvrnuta u odnosu na prikaz.

Vermer je rođen 1632. u Holandiji, u zlatno doba njenog ekonomskog i društvenog uspona. Enterijeri koje je prikazao odražavaju trenutak u kome građanska klasa na istorijskoj pozornici stoji u punom sjaju. Većina njegovih slika sadrži mnogobrojne predmete, na njma su prikazani bokali, draperije, slike, mape, kutije za nakit, globusi, stolnjaci, muzički instrumenti, knjige, prozore ukrašavaju lepi vitraži. Vermer nas vraća tišini, svakodnevnom, jednostavnom. Na kraju krajeva, mi ga dobro razumemo. U vremenu u kome mi živimo kakofonija dominira i retko smo kod kuće, ništa ne radimo sporo, nismo predati lepoti. Ali, nije samo to ono što nam je blisko. I mi živimo u materijalističkoj civilizaciji. I predmeti kojima se mi okružujemo simboli su naše kupovne i statusne moći. Međutim, osim što su boljeg kvaliteta, predmeti na njegovim slikama uvek upućuju na umetnost, na smisao, a naši na konzumerizam i masovnu proizvodnju.

Vermerove sobe odlikuje građanska odmerenost: visoke tavanice i prozori sa vitražima; teške zavese, slojevi koji, kao da smo na pozornici, razdvajaju dva sveta; orijentalni stolnjaci na visokim stolovima divno izrezbarenih nogara; uvek isti beli bokal od kineskog porcelana i činija za voće širokog oboda; muzički instrumenti – čelo, gitara, virginal sa dekorisanim poklopcem na kome je naslikan pejzaž, da i muzika bude poput sećanja na zlatni vek, koje taj zatvoren prostor na svoj način treba da evocira; na zidovima mape, na vrhu kabineta globus; na zidovima slike savremenika – scene iz taverne onih koji piju vino i pevaju, dakle, život i pokret, Amor, dakle ljubav i strast, religijska ili mitološka tematika, dakle, poruka i moralitet koji stoje u semantičkom odnosu sa scenom koja je prikazana.

Tokom poslednja dva veka Vermer je inspirisao mnoge pisce, među kojima se izdvajaju Henri Džejms i Marsel Prust. Modernistička literatura, čije su odlike nagoveštaj i nedorečenost, a koje su, na svoj način, takođe oblik saopštavanja, pije iz Vermerovog bokala. Njegovo slikarstvo nije jedino pokušaj vizuelne hronike građanske klase u usponu koja je predata zadovoljstvu sviranja muzike, ili iščekivanja odgovora na poslato pismo, niti teži žanrovskom prikazu susretanja zaljubljenih i svakodnevnih rituala. Ono je suptilna igra odnosa predstavljenih figura, razvijena kroz simbolički nagoveštaj predmeta kojima su prikazane ličnosti okružene, kao i svetlosti koja je graditeljski princip atmosfere na tim slikama.

Šarl Svan, jedan od junaka Prustovog romana U traganju za minulim vremenom, pokušava da napiše esej na temu Vermerove slike Pogled na Delft. Prust je prisustvovao izložbi Vermerovih slika u Parizu, zatim i detaljno opisao odnos pisca Bergota, još jednog junaka svog romana, prema ovom holandskom majstoru. Iako se obično Prust smatra prvim koji je u literaturi pominjao Vermerovo delo, činjenice idu u prilog Henriju Džejmsu. On piše o ovom slikaru dve decenije pre Prusta. Vermera približavaju Džejmsu ovde toliko isticani predmeti, prikaz materijalnog, posedovanje i njegova simbolička moć.

Pojedini umetnici moraju da sačekaju druge umetnike ili kritičare nekoliko vekova ne bi li njihova dela bila adekvatno osvetljena, ne bi li draperija, nalik onima koje je Vermer slikao, bila do kraja povučena, ne bi li do kraja osvetlila značenjski prostor slike. Odnosi Džejmsovih i Prustovih junaka, fizički posmatrano, mogu imati slilčan položaj Vermerovim naslikanim parovima. U pitanju su susreti koje svetlost, ono što određuje atmosferu, čini dvosmislenim, a takvi su odnosi i mnogih parova ova dva pisca. Otuda toliko orijentalnih stolnjaka: emocija vez je lavirintski složen i u toj tišini on je njihovo glasilo.

Slike: Umetnost slikanja, 1668; Par, 1660; Devojka za virginalom, 1672; Detalji sa različitih Vermerovih slika na kojima su prikazani predmeti